W skrócie
- Plik opakowania różni się od pliku ulotki jednym fundamentem – powstaje na siatce wykrojnika i to ona jest podstawą projektu.
- Na kompletny plik produkcyjny składają się grafika, referencyjny dieline (nigdy w druku), maski uszlachetnień, wybrania klejowe i – na ciemnych podłożach – poddruk białego koloru.
- Zasady bazowe zmieniają postać – spady liczą się na klapach, a strefy bezpieczne względem bigów.
- Siatka wykrojnika pochodzi od drukarni – projektowanie na cudzych szablonach to ryzyko niezgodności z narzędziem oraz drobnymi błędami podczas składania pudełek.
- Każdy plik przechodzi u nas weryfikację DTP przed drukiem – wątpliwości wychodzą przed produkcją, nie w jej trakcie.
Grafik, który bezbłędnie przygotowuje ulotki i katalogi, przy pierwszym pudełku zwykle zadaje to samo pytanie. Dlaczego ten plik wrócił z uwagami? Odpowiedź prawie nigdy nie dotyczy grafiki – dotyczy warstw, których ulotka po prostu nie ma.
Dlaczego opakowanie to nie ulotka
Ulotka jest prostokątem. Widok w pliku pokrywa się z tym, co potem trafia do ręki. Opakowanie jest bryłą rozłożoną na płasko – plik pracuje na siatce z klapami, ściankami i liniami bigów, a miejsce, które na ekranie wygląda na środek projektu, po sklejeniu bywa krawędzią pudełka. Z tej jednej różnicy wynikają wszystkie pozostałe.
| Zasada | Ulotka | Opakowanie |
|---|---|---|
| Format pracy | prostokąt netto ze spadem | siatka wykrojnika z klapami i bigami |
| Spady | dookoła formatu | na krawędziach ciętych, w tym na klapach |
| Strefy bezpieczne | od linii cięcia | od bigów, krawędzi i miejsc klejenia |
| Warstwy dodatkowe | zwykle brak | dieline, maski uszlachetnień, wybrania klejowe, biały poddruk |
Anatomia pliku – warstwa po warstwie
Pierwsza warstwa to grafika – separacje CMYK, ewentualnie z kolorem dodatkowym Pantone. Grafika musi być rozłożona świadomie, z odległościami bezpiecznymi od linii cięcia i bigów.
Druga to dieline – rysunek siatki z liniami cięcia i bigowania, dostarczony przez konstruktora. W pliku funkcjonuje wyłącznie jako warstwa referencyjna – osobna, opisana i wyłączona z druku. Dieline wydrukowany na grafice to najbardziej klasyczny błąd pierwszego pudełka. Skąd się bierze ten rysunek, opisuje strona projektowania konstrukcji opakowań.
Trzecia grupa to maski uszlachetnień – osobne warstwy w 100% czerni bez rastra, tam, gdzie ma być lakier wybiórczy albo złocenie. Maska ma własne reguły detalu, a plik pod folię – twardą granicę 0,3 mm dla linii motywu.
Czwarta to wybrania klejowe – obszary wyłączone z zadruku i uszlachetnień w miejscach, gdzie pudełko się klei. Farba ani lakier nie mogą wejść pod klej, bo osłabiają spoinę w punktach klejowych pudełka.
Piąta warstwa jest warunkowa – to poddruk białego koloru. Na podłożach barwionych w masie i metalizowanych kolory kładzione wprost na podłoże tracą czystość – pod grafiką musi znaleźć się warstwa bieli, przygotowana jako osobna separacja. Na metalizie biel kładzie się tam, gdzie odcień metaliczny nie jest pożądany.
Zasady bazowe w wersji opakowaniowej
Klasyka pozostaje w mocy, ale w opakowaniowej odmianie. Spady biegną na wszystkich krawędziach ciętych – także na klapach, o których najłatwiej zapomnieć. Konkretne wartości podaje specyfikacja konstrukcji przy zleceniu. Elementy ważne (teksty, logo, kody) zostają z dala od bigów i krawędzi – łam przebiegający przez tekst to wada widoczna. Teksty zamienia się na krzywe, bitmapy zostają osadzone w rozdzielczości drukarskiej, a każda warstwa specjalna – dieline, maski, wybrania, biel – dostaje jednoznaczną nazwę. Plik z warstwą „Layer 14” to zaproszenie do nieporozumienia.
Kto co robi
Podział ról jest prosty. Grafik przygotowuje plik według specyfikacji. Nasze DTP weryfikuje każdy plik przed drukiem – separacje, spady, maski, wybrania – i odzywa się, zanim cokolwiek trafi na maszynę. Przypadki graniczne rozstrzyga technolog. A jeżeli po drugiej stronie nie ma grafika, projekt graficzny opakowania wykonuje nasz zespół – od konstrukcji po komplet plików produkcyjnych. Zamawiający przekazuje wtedy logotypy, teksty i ewentualne własne zdjęcia, a na końcu zatwierdza formę i typ projektu.
Checklista przed wysyłką
- Grafika rozłożona na siatce wykrojnika otrzymanej od nas, nie na szablonie z internetu.
- Siatka pudełka jako osobna, opisana warstwa referencyjna – wyłączona z druku.
- Spady na wszystkich krawędziach ciętych, także na klapach.
- Teksty i logo poza strefami bigów, krawędzi i klejenia.
- Maski uszlachetnień jako osobne warstwy w 100% czerni.
- Pole bez lakieru pod nadruk zmienny, jeśli numer partii i datę nanosi linia pakująca klienta.
- Wybrania klejowe wolne od zadruku i lakieru.
- Poddruk koloru białego jako osobna separacja, jeżeli podłoże jest barwione albo metalizowane.
- Teksty w krzywych, bitmapy w rozdzielczości drukarskiej, warstwy opisane po nazwie.
Podsumowanie
Plik do druku opakowania to plik ulotki plus cztery warstwy, których ulotka nie zna – referencyjny dieline, maski uszlachetnień, wybrania klejowe i ewentualny poddruk biały. Wszystko rozłożone na siatce wykrojnika, nie w prostokącie. Szczegóły masek mają własne reguły – od granicy detalu złocenia po wybrania klejowe – a ostatnim bezpiecznikiem jest zawsze nasza weryfikacja DTP. W razie wątpliwości plik lepiej przesłać do sprawdzenia przed drukiem, bo poprawka w PDF-ie kosztuje mniej niż poprawka na zadrukowanym arkuszu.
Najczęstsze pytania
Co zawiera plik produkcyjny opakowania?
Pięć warstw. Grafika w separacjach CMYK (ewentualnie z kolorem Pantone), referencyjny dieline z siatką konstrukcji, maski uszlachetnień, wybrania klejowe oraz – na barwionych podłożach – poddruk biały kolorem. Każda warstwa osobno i jednoznacznie opisana. Dieline służy wyłącznie jako odniesienie i nie wchodzi na maszynę, maski powstają w pełnym kryciu czerni, a wybrania trzymają farbę i lakier z dala od przyszłych spoin. Poddruk białego dochodzi tylko wtedy, gdy podłoże jest barwione w masie albo metalizowane.
Czy dieline ma być w pliku z grafiką?
Tak, ale wyłącznie jako osobna, oznaczona warstwa referencyjna, wyłączona z druku. Dieline pokazuje, gdzie leżą cięcia i bigi, ale nigdy nie może się wydrukować na grafice. Rysunek siatki jest grafikowi potrzebny w tym samym pliku, bo od niego zależy rozłożenie grafiki na ściankach i klapach. Na maszynę idą jednak tylko separacje farb i maski uszlachetnień, a kształt wycina wykrojnik. Na tym błędzie najczęściej wykłada się pierwszy projekt opakowania, dlatego DTP sprawdza status każdej warstwy przed drukiem.
Skąd wziąć siatkę wykrojnika?
Od drukarni, która wykona nakład. Po zleceniu przekazujemy specyfikację konstrukcji z siatką do projektowania, razem z wartościami spadów. Praca na cudzych szablonach z internetu ryzykuje niezgodność z rzeczywistym narzędziem i wymiarami, bo szablon opisuje inny wykrojnik niż ten, którym pudełko zostanie wykrojone. Gdy konstrukcji jeszcze nie ma, siatka powstaje u nas razem z projektem konstrukcyjnym i dopiero wtedy trafia do grafika.
Co jeżeli nie mam grafika?
Projekt graficzny opakowania wykonuje nasz zespół – od konstrukcji, przez grafikę na siatce, po komplet plików produkcyjnych zweryfikowanych przez DTP. Zakres materiałów od zamawiającego zależy od zlecenia – jedni przekazują własne zdjęcia i przygotowane materiały, inni tylko logotypy i teksty, a zdjęcia produktowe kupujemy albo zlecamy ich wykonanie. Grafika powstaje od razu na właściwej siatce wykrojnika, z maskami uszlachetnień i wybraniami klejowymi rozłożonymi tam, gdzie wymaga tego konstrukcja. Formę i typ projektu zatwierdza zamawiający przed drukiem. Przy pliku powierzonym ścieżka kończy się tak samo, czyli weryfikacją DTP przed drukiem.
