W skrócie
- Motyw do złocenia idzie na osobną warstwę albo w kolor dodatkowy – obiekty wektorowe w pełnym wypełnieniu, w skali 1:1, z tekstami w krzywych.
- Z pliku powstaje fizyczna matryca, dlatego każdy błąd projektu staje się błędem narzędzia.
- Standardowe minimum szerokości / grubości detalu to 0,3 mm – cieńsze linie mogą się zalać albo nie odtworzyć, a przy złożonym motywie granicę potwierdzamy indywidualnie.
- Na opakowaniach dochodzą strefy. Złocenie prowadzone przez big pęka na zgięciu, a główka wypukła kalendarza wymaga naddatków.
- Matryca powstaje w 3–5 dni roboczych od akceptacji pliku i zostaje u nas do wznowień.
Plik pod hot-stamping ma jedną cechę, której nie ma żaden inny plik produkcyjny – jego lustrzanym odbiciem będzie kawałek obrobionego mosiądzu. Zanim motyw trafi na karton, zostanie wyfrezowany w metalu. Dlatego reguły mówiące, jak przygotować plik do hot-stampingu, są proste, ale bezwzględne.
Dlaczego plik pod folię różni się od pliku pod druk
W druku wiele uchodzi – raster, przejścia tonalne i drobne niedoskonałości giną w skali arkusza. Przy matrycy nie uchodzi nic, bo powstaje w skali 1:1 z dostarczonego motywu – każdy narysowany kształt zostanie wyfrezowany. Folia nie ma półtonów – jest albo jej nie ma – więc motyw musi być czystym, wektorowym kształtem o pełnym wypełnieniu. Wszystko, co w pliku jest rastrem, cieniem albo przezroczystością, na matrycy stanie się problemem.
Instrukcja krok po kroku
- Motyw złocenia przygotowuje się na osobnej warstwie albo w kolorze dodatkowym, zarezerwowanym wyłącznie dla niego i nazwanym jednoznacznie, na przykład „hot-stamping” lub HS.
- Motyw powstaje z obiektów wektorowych – bez rastrów, zdjęć, cieni i przezroczystości.
- Wypełnienie jest pełne – folia kładzie się albo nie, przejść tonalnych nie ma.
- Skala pozostaje 1:1, a pasowanie motywu do reszty grafiki musi być dokładne.
- Teksty zostają zamienione na krzywe.
- Jeżeli złocenie dochodzi do krawędzi projektu, motyw idzie ze spadem zgodnym z resztą pracy.
- Drobne elementy i cienkie linie trafiają do konsultacji z technologiem.
Granica detalu – 0,3 mm
To najważniejsza liczba w projektowaniu złocenia. Standardowa minimalna grubość linii motywu do hot-stampingu wynosi u nas 0,3 mm – poniżej tej wartości rozgrzana folia potrafi zalać kontrę albo nie odtworzyć kreski. Przy złożonym motywie granicę rozpatrujemy indywidualnie, bo o odwzorowaniu decyduje także gęstość detali i rodzaj folii. Granica bierze się z fizyki docisku, nie z ostrożności. Matryca dociska folię ciepłem i naciskiem, a bardzo drobny detal nie zostawia jej miejsca na czyste odbicie.
Co robić z filigranowym projektem? Cienką typografię można pogrubić albo powiększyć, drobne kontry uprościć, a graniczne przypadki zawsze ocenia technolog na konkretnym motywie – czasem drobiazg da się uratować zmianą kroju, czasem lepszym wyjściem jest lakier wybiórczy zamiast folii.
Hot-stamping na opakowaniu – strefy
Na płaskiej wizytówce motyw może leżeć wszędzie. Na opakowaniu obowiązują strefy. Złocenie poprowadzone przez linię bigu pęknie przy składaniu – granice motywu prowadzi się świadomie względem zgięć konstrukcji. Przy główce wypukłej kalendarza grafika zawija się na tekturze, więc motyw wymaga naddatków na zawinięcie – to stały punkt projektu kalendarza trójdzielnego. A jeżeli złocenie ma wejść we wgłębienie tłoczenia – efekt sygnetu – motyw i relief planuje się razem, bo wykonuje je jedna matryca w jednym przelocie.
Co dzieje się z plikiem u nas
Po przesłaniu pliku motyw weryfikuje operator DTP – sprawdza wektory, wypełnienia, pasowanie i detal względem granicy 0,3 mm. Po akceptacji ruszamy z matrycą mosiężną, której wykonanie zajmuje 3–5 dni roboczych. Matryca po zleceniu zostaje u nas na półce – wznowienie startuje bez kosztu i czekania na nowe narzędzie, także w innej folii.
Checklista przed wysyłką
- Motyw na osobnej warstwie albo kolorze dodatkowym z jednoznaczną nazwą.
- Wyłącznie wektory w pełnym wypełnieniu – zero rastrów i przezroczystości.
- Teksty w krzywych.
- Skala 1:1, pasowanie do grafiki sprawdzone.
- Linie nie cieńsze niż 0,3 mm – wątpliwe przypadki opisane w uwagach do zlecenia.
- Granice motywu poprowadzone świadomie względem bigów i krawędzi.
- Spady tam, gdzie złocenie dochodzi do krawędzi.
Podsumowanie
Plik do hot-stampingu to czysty, wektorowy motyw na osobnej warstwie, w pełnym wypełnieniu i skali 1:1 – z twardą granicą detalu 0,3 mm, bo jego odbiciem będzie fizyczna matryca. Na opakowaniach dochodzi prowadzenie motywu względem bigów, naddatki główki wypukłej i wspólne planowanie ze złoceniem w tłoczeniu. Weryfikujemy każdy plik przed frezowaniem matrycy, a graniczne detale najlepiej skonsultować przed projektem – po przesłaniu motywu oceniamy go na konkretach.
Najczęstsze pytania
W jakiej formie dostarczyć motyw do złocenia?
Jako osobną warstwę albo kolor dodatkowy w pliku produkcyjnym – obiekty wektorowe w pełnym wypełnieniu, w skali 1:1, z tekstami zamienionymi na krzywe. Warstwę warto nazwać jednoznacznie, żeby nie było wątpliwości, co idzie pod folię. Rastrów, cieni i przezroczystości matryca nie odtworzy, bo folia nie zna półtonów – jest albo jej nie ma. Jeżeli złocenie dochodzi do krawędzi, motyw potrzebuje spadu zgodnego z resztą pracy.
Jaka jest minimalna grubość linii przy hot-stampingu?
Wartość graniczna to 0,3 mm – cieńsze linie mogą się zalać albo nie odtworzyć. Bierze się ona z fizyki docisku, bo bardzo drobny detal nie zostawia rozgrzanej matrycy miejsca na czyste odbicie. Granica dotyczy zarówno kresek motywu, jak i kontr wewnątrz niego. Ostatecznie każdy graniczny motyw ocenia technolog, bo znaczenie ma także krój pisma, podłoże i wielkość jednolitej płaszczyzny wokół detalu.
Czy mogę złocić drobny tekst?
Tak, o ile grubość linii pisma nie schodzi poniżej 0,3 mm. Zależy to od kroju i stopnia pisma. Cienkie szeryfy i delikatne kontry bywają poniżej granicy detalu – wtedy pomaga pogrubienie, powiększenie albo zmiana kroju. Przy naprawdę filigranowym liternictwie lepszym wyjściem bywa lakier wybiórczy zamiast folii. Wątpliwe przypadki konsultujemy na projekcie przed wykonaniem matrycy.
Ile trwa wykonanie matrycy?
3–5 dni roboczych od akceptacji pliku. Licznik rusza dopiero po tym, jak operator DTP zweryfikuje wektory, wypełnienia i detal względem granicy 0,3 mm, więc każda poprawka motywu przesuwa start frezowania. Matryca zostaje u nas po zleceniu, więc wznowienia startują bez kosztu nowego narzędzia – także przy zmianie folii na inny efekt, bo motyw pozostaje ten sam.