Co musi być na opakowaniu produktu? Oznakowanie kartonika według branży i według PPWR

W skrócie

• Obowiązkowe informacje na opakowaniu zależą od kategorii produktu – dla żywności wylicza je art. 9 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, dla kosmetyków rozporządzenie (WE) nr 1223/2009, dla leków dyrektywa 2001/83/WE.
• Pismo obowiązkowych informacji na żywności ma wysokość x co najmniej 1,2 mm, a na opakowaniu o największej powierzchni poniżej 80 cm² co najmniej 0,9 mm.
• PPWR, czyli rozporządzenie (UE) 2025/40, stosuje się od 12 sierpnia 2026 i dokłada etykietę składu materiałowego opakowania oraz dokumentację techniczną po stronie wytwórcy opakowania.
• Znak FSC na opakowaniu może umieścić wyłącznie producent z certyfikatem Chain of Custody i tylko na zleceniu wykonanym na certyfikowanym podłożu – Nakon robi to na życzenie klienta.
• Za treść i zgodność oznakowania odpowiada podmiot wprowadzający produkt, drukarnia za projekt z miejscem na oznakowanie, weryfikację techniczną plików, druk, tłoczenie Braille’a i pole pod nadruk zmienny.

Pytanie o oznakowanie pada przy nowym produkcie, przy wejściu na nowy rynek i przy każdej zmianie składu, bo każda z tych sytuacji zmienia treść kartonika. Najdroższa pomyłka wygląda za każdym razem tak samo – nakład wydrukowany bez miejsca na obowiązkową informację albo z pismem za małym, żeby przejść kontrolę, i dodruk całości. Podział na trzy warstwy porządkuje, co sprawdzić, zanim projekt trafi do drukarni.

Trzy warstwy oznakowania opakowania

Oznakowanie opakowania to wszystkie informacje, znaki i kody, które muszą albo mogą znaleźć się na opakowaniu produktu wprowadzanego do obrotu. Dzieli się na trzy warstwy. Pierwsza dotyczy produktu – nazwa, skład, ilość, data, dane podmiotu i ostrzeżenia, w zakresie ustalonym przez przepisy dla danej kategorii. Druga dotyczy samego opakowania – skład materiałowy, symbole recyklingu, numer serii opakowania i dokumentacja jego wytwórcy, od 12 sierpnia 2026 według rozporządzenia PPWR. Trzecia to znaki dobrowolne – certyfikaty surowca, znaki jakości, symbole informacyjne – każdy z własnymi warunkami użycia.

Kartonik z kartonu litego jest zwykle nośnikiem wszystkich trzech warstw, bo ma największą powierzchnię zadruku. Opakowanie bezpośrednie i ulotka przejmują część informacji tylko tam, gdzie przepisy na to pozwalają.

Oznakowanie według branży

Produkt	Obowiązkowe elementy na opakowaniu	Podstawa prawna	Osobliwość kartonika
Suplement diety	określenie „suplement diety” przy nazwie, zalecana dzienna porcja, ostrzeżenia, wykaz składników z ilościami, zawartość netto, warunki przechowywania, dane podmiotu	przepisy o suplementach diety i rozporządzenie (UE) nr 1169/2011	dużo tekstu na małej powierzchni – pole tekstu liczy się przed grafiką
Kosmetyk	wykaz składników INCI, nominalna zawartość, okres przydatności po otwarciu albo data minimalnej trwałości, numer partii, dane osoby odpowiedzialnej, przeznaczenie	rozporządzenie (WE) nr 1223/2009	INCI w wersjach językowych pod eksport, numer partii jako nadruk zmienny
Produkt leczniczy	nazwa i zawartość substancji czynnej, postać, skład, dawkowanie, dane podmiotu odpowiedzialnego, numer serii i data ważności, nazwa alfabetem Braille’a, przy lekach na receptę kod 2D i element uniemożliwiający naruszenie opakowania	dyrektywa 2001/83/WE, rozporządzenie (UE) 2016/161	Braille tłoczony w sztancowaniu, pole pod kod 2D, konstrukcja ze śladem otwarcia
Wyrób medyczny	oznakowanie CE, kod UDI, dane wytwórcy, identyfikacja wyrobu i partii	rozporządzenie (UE) 2017/745	pole pod nośnik UDI zaplanowane w projekcie
Żywność i wyroby cukiernicze	nazwa, wykaz składników z alergenami, ilość netto, data minimalnej trwałości albo termin przydatności, warunki przechowywania, dane podmiotu, kraj pochodzenia i instrukcja użycia, gdy są wymagane, wartość odżywcza	rozporządzenie (UE) nr 1169/2011, karton do kontaktu z żywnością według rozporządzenia (WE) nr 1935/2004	pismo od 1,2 mm wysokości x, przy małym opakowaniu od 0,9 mm
Napój alkoholowy	nazwa, ilość netto, rzeczywista zawartość alkoholu powyżej 1,2% objętości, alergeny, dane podmiotu, numer partii	rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 z odrębnymi zasadami dla napojów powyżej 1,2%	front zostaje dla grafiki, oznakowanie planuje się na tylnej ściance albo spodzie

Suplement diety ma najdłuższą listę w stosunku do powierzchni. Określenie „suplement diety”, porcja, ostrzeżenia i wykaz składników z ilościami muszą zmieścić się na kartoniku pod butelkę albo blister, więc pole tekstu ustala się przed grafiką. Parametry kartoników opisujemy na stronie opakowania na suplementy diety.

Kosmetyk niesie wykaz INCI, numer partii i okres przydatności po otwarciu, a przy eksporcie wersje językowe tej samej listy. Numer partii wchodzi zwykle jako nadruk zmienny na linii pakującej, więc projekt zostawia na niego pole. Zakres dla tej branży do przeczytania na opakowania na kosmetyki.

Produkt leczniczy dokłada nazwę alfabetem Braille’a, a przy lekach na receptę kod 2D i element uniemożliwiający naruszenie opakowania. Razem z numerem serii daje to cztery wymagane elementy kartonika na lek – dwa wykonuje drukarnia, dwa nanosi linia pakująca producenta. Wyrób medyczny ma oznakowanie CE i kod UDI według rozporządzenia (UE) 2017/745. Podział obowiązków między producentem leku a drukarnią opisuje strona opakowania farmaceutyczne oraz rodzaje opakowań na leki.

Żywność i wyroby cukiernicze mają najściślej opisaną czytelność – art. 13 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 ustala wysokość pisma, a karton musi mieć dopuszczenie do kontaktu z żywnością. Wymagania dla tych segmentów są opisane na opakowania dla manufaktur spożywczych i opakowania cukiernicze. Napój alkoholowy podlega tym samym przepisom z odrębnymi zasadami dla napojów powyżej 1,2% objętości, a pudełko na butelkę zawiera oznakowanie na tylnej ściance – więcej na opakowania na wino i alkohol. Wymagania każdej branży od strony kartonika przedstawione są w publikacji dla opakowań dla branż.

Co dokłada PPWR – etykieta opakowania i dokumentacja

PPWR to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Weszło w życie 11 lutego 2025, stosuje się od 12 sierpnia 2026 i zastępuje dyrektywę 94/62/WE. Dla oznakowania oznacza dwie rzeczy. Opakowanie dostaje zharmonizowaną etykietę składu materiałowego, która ma ułatwić sortowanie, oraz kod QR albo inny znormalizowany nośnik cyfrowy z informacjami o recyklingu – według harmonogramu z rozporządzenia i aktów wykonawczych Komisji. Wytwórca opakowania ocenia jego zgodność z wymaganiami i sporządza dokumentację techniczną dostępną dla organów kontroli.

Etykieta PPWR opisuje opakowanie, nie produkt, więc nie zastępuje informacji z pierwszej warstwy. W Nakon każdy kartonik ma numer serii produkcyjnej, a do zlecenia wystawiana jest dokumentacja techniczna opakowania z certyfikatami i deklaracjami producentów materiałów.

Znaki dobrowolne i ich warunki

Znak FSC na opakowaniu oznacza, że materiał pochodzi z odpowiedzialnie zarządzanych lasów, a droga surowca jest kontrolowana w całym łańcuchu dostaw. Może go umieścić wyłącznie producent z ważnym certyfikatem FSC Chain of Custody, według zasad FSC-STD-50-001, i tylko na zleceniu wykonanym na certyfikowanym podłożu z deklaracją na dokumentach sprzedaży. Nakon posiada certyfikat FSC Chain of Custody nr BMC-COC-008167 wydany przez BMC Assurance S.L. i oznacza opakowania znakiem FSC na życzenie klienta.

Symbole recyklingu i składu materiałowego mają wzory ustalone przepisami. Własne piktogramy albo znaki zapożyczone z innych rynków wychodzą przy kontroli jako błąd. Znaki jakości i systemów certyfikacji wchodzą na kartonik tylko z licencją właściciela znaku.

Kto za co odpowiada

Po stronie producenta produktu:

• treść i zgodność oznakowania z przepisami dla kategorii produktu,
• wersje językowe na rynki eksportowe,
• numery serii i daty ważności produktu oraz kody nanoszone na linii pakującej,
• plomby i etykiety zabezpieczające zakładane po zapakowaniu,
• licencje na znaki dobrowolne inne niż FSC drukarni.

Po stronie drukarni:

• konstrukcja i układ graficzny z polem na oznakowanie w wymaganym stopniu pisma,
• weryfikacja techniczna plików przed drukiem – rozdzielczość, kolory, spady, pola bezpieczne, nie treść,
• druk i uszlachetnienia, tłoczenie Braille’a przy produktach leczniczych,
• pole pod nadruk zmienny i numer serii produkcyjnej kartonika,
• dokumentacja techniczna opakowania według PPWR,
• znak FSC przy zleceniu na certyfikowanym podłożu.

Wszystkie etapy po stronie drukarni – projektowanie, druk, uszlachetnianie, sztancowanie, klejenie i konfekcjonowanie dostępne na stronie usługi Nakon.

Oznakowanie w projekcie kartonika – co sprawdzić przed drukiem

• Wysokość pisma – dla żywności wysokość x co najmniej 1,2 mm, przy opakowaniu o największej powierzchni poniżej 80 cm² co najmniej 0,9 mm. Reguła z art. 13 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 sprawdza się jako minimum także tam, gdzie przepis dla danej kategorii nie podaje liczby.
• Kontrast – ciemne pismo na jasnym tle albo odwrotnie, bez oznakowania na fotografii i na polach z lakierem wybiórczym.
• Pole pod nadruk zmienny – seria, data, kod 2D albo UDI w miejscu, które przyjmie nadruk na linii pakującej, uzgodnionym z technologiem drukarni.
• Braille – nazwa i dawka leku tłoczone przy sztancowaniu, poza polami z grafiką wymagającą dokładnego pasowania.
• Wersje językowe – każda wersja to osobna grafika na tym samym wykrojniku, pole tekstu liczone dla najdłuższego języka.
• Makieta z plotera z naniesionym oznakowaniem – sprawdzenie, czy tekst mieści się na ściankach i nie wpada na bigi ani klapki, zanim ruszy druk. Cały etap omówiony podczas projektowania opakowań.

Podsumowanie

Oznakowanie kartonika składa się z trzech warstw. Informacje o produkcie ustalają przepisy jego kategorii – od listy z art. 9 rozporządzenia 1169/2011 dla żywności po Braille’a i kod 2D dla leków. Informacje o opakowaniu od 12 sierpnia 2026 porządkuje PPWR, z etykietą składu materiałowego i dokumentacją techniczną wytwórcy opakowania. Znaki dobrowolne, w tym FSC, wchodzą tylko pod warunkami ich właścicieli. Producent produktu odpowiada za treść, drukarnia za projekt z miejscem na tę treść, weryfikację techniczną plików, druk i dokumentację opakowania. Najtańszy moment na sprawdzenie wszystkich trzech warstw to makieta z plotera przed drukiem.