Co to jest poligrafia i jakie usługi poligraficzne obejmuje?

W skrócie

• Poligrafia obejmuje trzy fazy – przygotowanie (projekt, pliki, formy drukowe), druk i wykończenie (uszlachetnianie, introligatornia, konfekcja).
• Nakon prowadzi wszystkie trzy fazy w jednym zakładzie – dwanaście usług na arkuszach do formatu B1+ (720 × 1020 mm), od 1988 roku.
• Techniki druku różnią się progiem opłacalności – druk cyfrowy od 1 sztuki, offset od 200–300 arkuszy, maszyna UV LED do 15 000 arkuszy na godzinę.
• Usługi na materiale powierzonym mają własne progi – uszlachetnienia od 100–200 arkuszy, sztancowanie od 500, falcowanie od 1000 użytków, kaszerowanie od 2000 arkuszy.
• Opakowanie kartonowe łączy sześć usług – projekt konstrukcji, druk, uszlachetnienie, sztancowanie, składanie i klejenie oraz konfekcję.

Pytanie „co to jest poligrafia” pada najczęściej nad pierwszą wyceną. Zamawiający dostaje pozycje „płyty CtP”, „lakier dyspersyjny”, „sztancowanie z wykrojnikiem”, „klejenie 1 punkt” i nie wie, które z nich kupuje z konieczności, a które z wyboru. Podział na fazy i grupy usług pozwala przeczytać taką wycenę bez telefonu do drukarni.

Co to jest poligrafia – definicja z trzema fazami

Poligrafia to dziedzina techniki i produkcji obejmująca powielanie tekstu i obrazu na podłożach drukowych – papierze, kartonie, tekturze, foliach – oraz wykończenie wydruków w gotowy wyrób. W zakładzie poligraficznym składa się z trzech faz. Przygotowanie obejmuje projekt, przygotowanie plików produkcyjnych i wykonanie form drukowych, na przykład płyt offsetowych naświetlanych w linii CtP. Druk to naniesienie farby na arkusz w wybranej technologii. Wykończenie to uszlachetnianie powierzchni, obróbka introligatorska – cięcie, sztancowanie, falcowanie, klejenie, oprawa – oraz konfekcjonowanie gotowych wyrobów.

Słowo ma też znaczenie medyczne – badanie poligraficzne snu – które z drukiem nie ma nic wspólnego. Nakon prowadzi wszystkie trzy fazy poligrafii w jednym zakładzie w Sulnowie k. Świecia, na arkuszach do formatu B1+ (720 × 1020 mm), od 1988 roku.

Usługi poligraficzne – cztery grupy i co robią z arkuszem

Usługa poligraficzna to jedna faza albo jeden etap fazy, sprzedawany osobno lub w pakiecie z pozostałymi. Cztery grupy porządkują je według tego, co dzieje się z arkuszem.

Przygotowanie zaczyna się od projektowania opakowań – konstruktor buduje model CAD i rysunek wykrojnika, grafik przygotowuje pliki ze spadami i maskami uszlachetnień, a makieta z plotera sprawdza konstrukcję przed wykonaniem narzędzi. Płyty drukowe powstają na miejscu w linii CtP, więc między akceptacją pliku a drukiem nie ma podwykonawcy.

Druk różni się technologią i progiem opłacalności. Druk offsetowy w formacie B1+ z barwą prowadzoną według ISO 12647-2 opłaca się od 200–300 arkuszy. Druk UV LED utwardza farbę światłem diod natychmiast po naniesieniu, więc arkusz od razu idzie do dalszej obróbki. Druk cyfrowy pracuje bez form drukowych od 1 sztuki, w formacie do 330 × 488 mm. Sitodruk przenosi farbę albo lakier przez szablon i służy do efektów specjalnych – lakieru wybiórczego, brokatu, lakieru 3D.

Uszlachetnianie zmienia powierzchnię arkusza po druku. Lakierowanie w linii maszyny chroni druk przed ścieraniem, foliowanie daje mat, połysk albo soft-touch folią 25–32 μm, hot-stamping nakłada folię metaliczną z tłoczeniem w jednym przelocie, a lakier wybiórczy i brokat wychodzą z linii sitodrukowej. Wszystkie techniki łączą się na jednym projekcie, w kolejności ustalonej przez technologa.

Wykończenie nadaje kształt. Sztancowanie wycina, biguje i tłoczy arkusz z wykrojnika na automacie z naciskiem 300 ton, kaszerowanie łączy zadrukowany papier z tekturą litą albo mikrofalą, składanie i klejenie zamienia wykrój w pudełko na składarko-sklejarce do 6 punktów klejowych, falcowanie składa ulotki i wkładki z łamem od 35 mm, a usługi introligatorskie obejmują oprawę zeszytową i bindowanie. Konfekcjonowanie kompletuje, etykietuje i pakuje zbiorczo wyroby własnej produkcji, głównie ręcznie, z kontrolą każdego egzemplarza.

Które usługi składają się na opakowanie kartonowe

Kartonik z kartonu litego przechodzi przez sześć usług. Projekt konstrukcji i grafiki z wykrojnikiem i makietą. Druk offsetowy albo UV LED na kartonie GC1, GC2 lub SBS o gramaturze 190–500 g/m². Uszlachetnienie – standardowo lakier dyspersyjny, w wersji premium folia, hot-stamping, lakier wybiórczy albo tłoczenie. Sztancowanie z bigowaniem. Składanie i klejenie – 1 punkt, dno automatyczne albo konstrukcja do 6 punktów. Konfekcjonowanie w opakowania zbiorcze. W Nakon produkcja opakowań zaczyna się od 2000 sztuk, przy uzasadnieniu od 1000, ze standardowym terminem 14 dni roboczych, a kolejność etapów z kontrolą między nimi opisuje artykuł o produkcji opakowań krok po kroku.

Zestaw usług zależy od branży. Kartonik na suplement diety wymaga kartonu z dopuszczeniem do kontaktu z żywnością, kartonik na lek tłoczenia Braille’a przy sztancowaniu, kosmetyk premium hot-stampingu albo folii soft-touch. Wymagania każdej branży zbierają strony opakowań dla branż, a pełną listę dwunastu usług z progami nakładów i formatami – usługi poligraficzne Nakon.

Usługa na materiale powierzonym – jeden etap zamiast całości

Część zamówień dotyczy jednego etapu na arkuszach wydrukowanych gdzie indziej. Tak zlecają drukarnie bez własnego uszlachetniania, agencje i producenci, którym brakuje jednej maszyny. W Nakon usługi na materiale powierzonym mają własne progi – uszlachetnienia od 100–200 arkuszy, sztancowanie od 500 arkuszy w 3–7 dni roboczych plus czas wykonania wykrojnika, falcowanie od 1000 użytków, kaszerowanie od 2000 arkuszy, oprawa broszur na arkuszach z zewnątrz.

Do przyjęcia takiego zlecenia potrzebna jest liczba arkuszy, gramatura podłoża, technologia zadruku, sposób zabezpieczenia druku (lakier albo primer), informacja o proszkowaniu, zakres pracy oraz pliki produkcyjne uszlachetnień na osobnej warstwie razem z plikami graficznymi. Przed przyjęciem technolog sprawdza to, co decyduje o powodzeniu danej operacji – przy zadruku UV napięcie powierzchniowe zabezpieczenia druku, przy foliowaniu proszkowanie, przy hot-stampingu na arkuszach foliowanych rodzaj folii, pod który dobiera termofolię. Arkusze po foliowaniu czekają minimum 12 godzin aklimatyzacji przed dalszą obróbką.

Produkty i branże poligraficzne

Produkt poligraficzny to wyrób, który wychodzi z zakładu po wszystkich fazach – opakowanie i pudełko, ulotka i instrukcja, broszura i katalog, kalendarz, display, zawieszka, wkładka. Branże poligraficzne dzieli się według wyrobów. Poligrafia opakowaniowa obejmuje opakowania z kartonu litego i mikrofali, wydawnicza książki i czasopisma, akcydensowa druki użytkowe, takie jak ulotki, kalendarze i broszury, a reklamowa i wielkoformatowa banery, plakaty i gadżety.

Nakon prowadzi poligrafię opakowaniową i akcydensową – opakowania z kartonu litego i mikrofali kaszerowanej, ulotki i instrukcje falcowane, kalendarze firmowe, broszury w oprawie zeszytowej. Druku wielkoformatowego, banerów i gadżetów reklamowych nie wykonuje.

Podsumowanie

Poligrafia to trzy fazy – przygotowanie, druk i wykończenie – a usługi poligraficzne to te fazy zamawiane osobno albo w pakiecie, każda z własnym progiem nakładu i formatem. Cztery grupy usług opisują, co dzieje się z arkuszem, od płyty CtP po sklejone pudełko. Opakowanie kartonowe składa się z sześciu z nich, w zestawie zależnym od branży, a pojedynczy etap na materiale powierzonym ma własne progi i listę danych do podania. Wycena rozpisana według tych grup czyta się bez słownika.