W skrócie
- Ulotki składa się na pięć podstawowych sposobów – na pół, w literę C, harmonijkę Z, łamami krzyżowymi i w ołtarzyk.
- Wybór łamu zależy od czterech rzeczy. Ilości treści, miejsca dystrybucji i papieru oraz efektu końcowego.
- Konstrukcję ulotki ogranicza szerokość panelu – w Nakon 35 mm przy pracy samej falcerki, 25 mm z przystawką.
- Papier powlekany powyżej 150 g/m² wymaga bigowania przed załamywaniem.
- Łam prowadzony wzdłuż włókien papieru jest równiejszy i nie pęka – kierunek włókien ustala się przy rozkroju.
Nazwa łamu w wycenie mówi mniej doświadczonemu zamawiającemu niewiele, a wybór ma realne skutki – decyduje o kolejności czytania paneli, formacie po złożeniu i cenie.
Łam na pół
Najprostszy złam – arkusz złożony raz, na dwie równe części. Powstają cztery strony czytane jak okładka z wnętrzem. Naturalny wybór dla zaproszeń, kart menu i prostych folderów, gdzie treści jest mało, a liczy się elegancka forma.
Litera C (łam zawijany)
Dwa złamy, trzy panele – boczne skrzydła zawijają się do środka jak litera C. Czytelnik otwiera ulotkę panel po panelu, więc treść można prowadzić sekwencyjnie – od zajawki na okładce do szczegółów w środku. To najpopularniejszy złam ulotek reklamowych, standard formatu DL z arkusza A4. Uwaga projektowa – panel wchodzący do środka projektuje się nieco węższy od pozostałych, żeby ulotka domykała się płasko.
Harmonijka Z
Dwa złamy w przeciwnych kierunkach – arkusz układa się w zygzak. Ulotka otwiera się jednym ruchem i pokazuje całą treść naraz, dlatego harmonijka sprawdza się w cennikach, rozkładach i materiałach informacyjnych, które czytelnik chce ogarnąć jednym spojrzeniem. Przy większej liczbie łamów harmonijka rośnie o kolejne panele.
Łamy krzyżowe
Złamy prowadzone w dwóch prostopadłych kierunkach – arkusz składa się najpierw wzdłuż, potem w poprzek. Tak składa się duże formaty do poręcznego rozmiaru – mapy, plany, plakaty składane i rozbudowane instrukcje. Falcerka Nakon prowadzi łamy kieszeniowe i krzyżowe w jednym przebiegu, z mobilnym nożem falcującym.
Łam ołtarzykowy
Boczne skrzydła, węższe od części środkowej, składają się do środka i otwierają jak drzwi ołtarza – stąd nazwa. Złam efektowny, z momentem odsłonięcia treści, dlatego trafia do materiałów premium i ofert specjalnych, gdzie forma ma budować napięcie przed przekazem.
Jak wybrać – reguła
| Rodzaj złamu | Panele | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| Na pół | 2 | zaproszenia, menu, proste foldery |
| Litera C | 3 | ulotki reklamowe DL, oferty prowadzone sekwencyjnie |
| Harmonijka Z | 3 i więcej | cenniki, rozkłady, treść widoczna naraz |
| Krzyżowy | 4 pola i więcej | mapy, plany, duże instrukcje |
| Ołtarzykowy | 4 | materiały premium z efektem odsłonięcia |
W praktyce wybór ustawiają trzy pytania. Ile jest treści i czy ma być czytana po kolei, czy naraz? Gdzie ulotka trafi – do koperty, stojaka, a może do kieszeni opakowania? Na jakim papierze będzie drukowana? Przy projektowaniu trzeba pamiętać o parametrach produkcji – minimalna szerokość łamu to 35 mm z maszyny i 25 mm z przystawką, kierunek włókien prowadzi się wzdłuż łamu, a papier powlekany powyżej 150 g/m² wymaga bigowania przed złożeniem. Ulotka dołączana do leku musi po złożeniu zmieścić się w kartoniku razem z produktem. Osobny wpis pokazuje, jak z wnętrza opakowania policzyć format ulotki i liczbę paneli.
Podsumowanie
Pięć złamów obsługuje niemal każdą ulotkę – na pół dla prostych form, litera C dla treści sekwencyjnej, harmonijka Z dla treści oglądanej naraz, łamy krzyżowe dla dużych formatów i ołtarzyk dla materiałów premium. Wybór ustawia ilość treści, miejsce dystrybucji i papier, a parametry produkcji – łam od 25 mm, kierunek włókien, big przy powlekanych – decydują o tym, czy projekt przejdzie przez maszynę tak, jak wygląda na ekranie. W Nakon ulotki falcowane powstają od 250 sztuk, na papierach od 50 do 250 g/m².
Najczęstsze pytania
Jakie są rodzaje falcowania ulotek?
Pięć podstawowych – łam na pół, litera C (zawijany), harmonijka Z, łamy krzyżowe i łam ołtarzykowy. Łam na pół daje cztery strony i pasuje do zaproszeń, kart menu oraz prostych folderów. Litera C prowadzi treść sekwencyjnie na trzech panelach i jest standardem ulotek reklamowych DL. Harmonijka Z pokazuje wszystko naraz, łamy krzyżowe zwijają duże formaty do poręcznego rozmiaru, a ołtarzyk buduje efekt odsłonięcia w materiałach premium. Wszystkie odmiany łączy ta sama granica konstrukcyjna, bo panel węższy niż 25 mm nie złoży się maszynowo.
Czym różni się ulotka składana w C od harmonijki Z?
Kierunkiem zawinięcia i sposobem czytania. W literze C skrzydła zawijają się do środka i czytelnik odkrywa treść panel po panelu. W harmonijce Z złamy biegną naprzemiennie, ulotka otwiera się jednym ruchem i pokazuje całą treść naraz. W podstawowej wersji obie odmiany mają po trzy panele, więc różni je nie format po złożeniu, lecz sposób prowadzenia narracji. Litera C sprawdza się w ofertach budowanych od zajawki do szczegółu, harmonijka w cennikach i rozkładach. Przy literze C panel wchodzący do środka projektuje się węższy od pozostałych, inaczej ulotka nie domknie się płasko.
Jaka jest minimalna szerokość łamu?
W Nakon 35 mm z maszyny i 25 mm z przystawką. To parametr istotny przy projektowaniu ulotek wielołamowych – węższych paneli nie da się poprawnie złożyć maszynowo. Ograniczenie wynika z konstrukcji falcerki, bo zbyt wąski panel nie zostaje pewnie uchwycony w kieszeni i łam ucieka z linii. Poniżej tej granicy projekt trzeba przebudować, czyli zmniejszyć liczbę paneli albo powiększyć format rozłożonego arkusza.
Czy każdy papier można falcować?
Falcuje się papiery od 50 do 250 g/m². Papier powlekany powyżej 150 g/m² wymaga bigowania przed złamem, inaczej powłoka pęka na zgięciu. Znaczenie ma też kierunek włókien, bo łam prowadzony wzdłuż włókien wychodzi równiejszy i nie pęka, a kierunek ustala się już przy rozkroju arkusza. Kartony opakowaniowe wychodzą poza zakres falcerki – ich zgięcia to bigowanie, nie falcowanie.
