W skrócie
- Falcowanie składa papier wzdłuż linii łamu, bigowanie wgniata rowek przygotowujący papier do złożenia.
- Falcowanie wykonuje się na falcerce, bigowanie na sztancy – przy opakowaniach big powstaje na wykrojniku razem z wykrawaniem.
- Granicą jest gramatura. Papier powlekany powyżej 150 g/m² wymaga bigowania przed łamem, inaczej powłoka pęka.
- Kartony opakowaniowe idą osobną drogą – bigi kształtuje sztanca, a złożenie przejmują składarko-sklejarki.
- Falcowanie i bigowanie to nie to samo – w wycenie mogą występować razem i to nie jest podwójna pozycja.
Zestawienie falcowanie a bigowanie wraca w zapytaniach, bo obie operacje dotyczą zginania papieru – w części ofert bywają nawet utożsamiane. W praktyce produkcyjnej różnią się wszystkim – narzędziem, momentem w procesie i tym, kiedy w ogóle są potrzebne.
Czym jest falcowanie
Falcowanie zagina zadrukowany arkusz albo użytek wzdłuż wyznaczonej linii łamu i z płaskiego wydruku robi ulotkę, wkładkę albo składkę. Robi to falcerka. Papier przechodzi w niej przez kieszenie falcujące i nóż, które formują kolejne łamy. Nakon falcuje arkusze do formatu B2. Najwęższy łam, jaki złoży sama maszyna, ma 35 mm, a z przystawką granica schodzi do 25 mm – komplet parametrów podaje strona falcowania.
Czym jest bigowanie
Big to rowek ukształtowany w podłożu, który wyznacza linię przyszłego zgięcia i chroni włókna przed pęknięciem. Bigowanie nie składa papieru – przygotowuje go do złożenia. Wykonuje się je na sztancy, a przy produkcji opakowań big powstaje na wykrojniku razem z wykrawaniem – ten sam przelot maszyny wycina kształt pudełka i wgniata linie, po których będzie się składać.
Kiedy które – trzy ścieżki wg podłoża
O tym, czy zlecenie potrzebuje falcowania, bigowania czy obu operacji, decyduje podłoże.
| Podłoże | Operacje | Gdzie powstaje |
|---|---|---|
| Papiery cienkie i offsetowe | samo falcowanie | falcerka |
| Papier powlekany powyżej 150 g/m² | big, potem łam | sztanca, potem falcerka |
| Kartony opakowaniowe | samo bigowanie | sztanca (linie bigowe wykrojnika) |
Skutek pominięcia biga na powlekanym papierze widać od razu – powłoka pęka na łamie i odsłania białe włókna, a zgięcie robi się nierówne. Dlatego w Nakon papier powlekany powyżej 150 g/m² jest bigowany przed falcowaniem bez wyjątków. Grube kartony idą trzecią ścieżką – są bigowane w procesie sztancowania i składane na składarko-sklejarkach, bez udziału falcerki.
Czy falcowanie i bigowanie to to samo
Nie, choć takie stwierdzenie krąży w sieci. To dwie różne operacje o różnych celach – jedna składa, druga przygotowuje do złożenia. W wycenie ulotki na grubszym papierze mogą pojawić się obie pozycje i to nie jest liczenie dwa razy za to samo, tylko dwa etapy jednej drogi do równego, czystego łamu.
Podsumowanie
Falcowanie składa papier na falcerce, bigowanie kształtuje podłoże gotowe do składania. Cienkie papiery wystarczy sfalcować, powlekane powyżej 150 g/m² wymagają biga przed złamem, a kartony opakowaniowe są bigowane w procesie sztancowania. Obie operacje bywają w jednej wycenie, bo wymaga tego technologia. Ta sama mechanika łamów rozstrzyga też o tym, jak wybrać rodzaj złamu ulotki – C, Z czy krzyżowy.
Najczęstsze pytania
Czy bigowanie jest konieczne przed falcowaniem?
Tylko przy grubszych i powlekanych podłożach. W Nakon papier powlekany powyżej 150 g/m² jest bigowany przed falcowaniem, bo bez biga powłoka pęka na łamie. Big to rowek wgnieciony w podłoże, który prowadzi zgięcie po przygotowanej linii i chroni włókna przed rozerwaniem. Cieńsze papiery offsetowe i niepowlekane falcuje się bez bigowania, bo ich powierzchnia nie ma warstwy, która mogłaby pęknąć. Osobnym przypadkiem są kartony opakowaniowe – te są bigowane w procesie sztancowania.
Na jakiej maszynie robi się bigowanie?
Na automacie sztancującym lub bezpośrednio na falcerce. Przy produkcji opakowań big powstaje na wykrojniku razem z wykrawaniem – linie bigowe są częścią narzędzia. Ten sam przelot maszyny wycina kształt użytku i wgniata wszystkie linie zgięcia. Falcowanie to osobna operacja wykonywana na falcerce, maszynie z kieszeniami falcującymi i nożem. Dlatego zlecenie na grubszym papierze przechodzi przez dwie różne maszyny, a w wycenie pojawiają się dwie pozycje, nie jedna usługa policzona dwa razy.
Co się stanie, gdy pominie się bigowanie?
Na papierze powlekanym powłoka pęka wzdłuż zgięcia i odsłania białe włókna, a łam robi się nierówny. Efekt widać szczególnie na ciemnych i mocno pokrytych farbą projektach. Big wgnieciony przed złamem prowadzi zgięcie po przygotowanej linii i chroni druk. Uszkodzenia nie da się już naprawić, bo pęknięta powłoka zostaje w gotowym wyrobie. Wyjątkiem są cienkie papiery offsetowe, które znoszą złam bez przygotowania, więc bigowanie byłoby przy nich zbędnym kosztem.
Czy falcuje się kartony na pudełka?
Nie. Kartony opakowaniowe dostają linie bigowe na sztancy, razem z wykrawaniem kształtu, a składane są na składarko-sklejarkach. Falcerka pracuje przy papierach od 50 do 250 g/m² – ulotkach, wkładkach i składkach. Karton na pudełko jest grubszy i sztywniejszy, dlatego jego zgięcia przygotowuje wykrojnik, a nie kieszeń falcująca. Wyjątkiem są cienkie wkładki i instrukcje pakowane do kartonika, bo te powstają na falcerce, choć trafiają potem do opakowania.
Na czym polega falcowanie?
Falcowanie polega na zaginaniu zadrukowanego arkusza albo użytku wzdłuż wyznaczonej linii łamu, tak że z płaskiego wydruku powstaje ulotka, wkładka albo składka. Wykonuje je falcerka, która prowadzi arkusz przez kolejne kieszenie i noże – każdy łam to osobne zagięcie. Minimalna szerokość łamu wynosi 35 mm, ze specjalną przystawką 25 mm, a maksymalna liczba łamów to cztery. Cienkie papiery falcuje się bez wcześniejszego przygotowania podłoża, grubsze wymagają biga.
Co to znaczy bigowanie?
Bigowanie to ukształtowanie w podłożu rowka, który wyznacza linię przyszłego zgięcia i chroni włókna przed pęknięciem. Bigowanie samo w sobie niczego nie składa – przygotowuje materiał do złożenia, które nastąpi później, na falcerce albo ręcznie przy formowaniu opakowania. Przy kartonach opakowaniowych bigi powstają na wykrojniku w trakcie sztancowania, przy papierach powlekanych powyżej 150 g/m² big jest warunkiem czystego łamu.