W skrócie
- Sito to rama z naciągniętą siatką i naświetlonym szablonem – farba przechodzi tylko przez otwarte oczka, dokładnie według projektu.
- Szablon powstaje z pliku. Siatkę powleka się światłoczułą emulsją, naświetla motywem i wypłukuje miejsca drukujące.
- Jedno sito obsługuje jeden motyw w jednym kolorze – jak płyta w offsecie.
- Naciąganie i naświetlanie sit prowadzimy u siebie – bez wysyłania na zewnątrz, z kontrolą jakości szablonu i krótszą drogą do odbitki.
- Pozycja „przygotowanie sit” w wycenie to właśnie ten proces – per kolor i motyw, z kosztem rozkładającym się na nakład.
W wycenie sitodruku zawsze pojawia się pozycja, której nie widać na gotowym opakowaniu – przygotowanie sit. Warto wiedzieć, jak powstaje sito i co kryje się za tą pozycją – bo to właśnie tam, w przygotowalni, rozstrzyga się jakość późniejszego druku.
Czym jest sito
Sito drukarskie to aluminiowa rama z napiętą siatką o precyzyjnie dobranym splocie. Sama siatka przepuszcza farbę wszędzie – szablon sprawia, że przepuszcza ją tylko w kształcie motywu. Podczas druku rakiel przeciąga farbę po sicie i przetłacza ją przez otwarte oczka na arkusz. Miejsca zaślepione emulsją zostają czyste.
Zasada jest analogiczna do offsetu w jednym punkcie – jedno sito niesie jeden motyw w jednym kolorze. Projekt z kryjącą bielą i grubym lakierem potrzebuje więc dwóch sit, tak jak zlecenie CMYK potrzebuje czterech płyt.
Proces krok po kroku
- Naciągnięcie siatki. Siatka trafia na ramę pod kontrolowanym napięciem – od niego zależy stabilność wymiarowa druku przez cały nakład.
- Powleczenie emulsją. Siatka dostaje warstwę emulsji światłoczułej, jednolitą na całej powierzchni, i jest suszona w ciemni.
- Naświetlenie szablonu. Motyw z pliku produkcyjnego zostaje naświetlony na emulsję – światło utwardza tło, a przyszłe miejsca drukujące pozostają rozpuszczalne.
- Wypłukanie. Woda wymywa nieutwardzoną emulsję – w siatce otwierają się oczka dokładnie w kształcie motywu.
- Kontrola i suszenie. Szablon przechodzi ocenę krawędzi i szczelności tła, a po wyschnięciu sito jest gotowe na linię.
Dlaczego przygotowalnia na miejscu ma znaczenie
Wiele drukarń zamawia gotowe sita na zewnątrz. My prowadzimy pełną przygotowalnię sitodruku u siebie – naciągamy i naświetlamy na miejscu – z trzech powodów. Pierwszy to termin. Droga od zaakceptowanego projektu do pierwszej odbitki nie zawiera kuriera. Drugi to jakość. Szablon kontroluje ten sam zespół, który będzie nim drukował. Trzeci to elastyczność. Poprawka motywu to nowe naświetlenie w przygotowalni, nie kolejna wysyłka.
Sito a wycena
Pozycja „przygotowanie sit” obejmuje naciągnięcie, emulsję, naświetlenie i kontrolę – osobno dla każdego koloru i motywu. To koszt narzędziowy, analogiczny do płyt w offsecie, i jak każdy koszt narzędziowy rozkłada się na nakład. Im większa seria, tym mniejszy udział sit w cenie sztuki. Dlatego sitodruk na opakowaniach najlepiej kalkuluje się w nakładach, a próg opłacalności jest ekonomiczny, nie technologiczny.
Co drukuje sito na opakowaniach
Sito w drukarni opakowań rzadko drukuje obraz – od tego jest offset. Jego domeną jest gruba, precyzyjna warstwa – kryjąca biel na barwionych kartonach, lakier aż po wyczuwalny relief i brokat. To trzy zastosowania sitodruku na opakowaniach, które nie mają zamiennika w offsecie.
Podsumowanie
Sito powstaje z pliku w pięciu krokach – naciągnięcie siatki, emulsja, naświetlenie, wypłukanie, kontrola – i niesie jeden motyw w jednym kolorze. Prowadzenie całej przygotowalni u siebie skraca drogę do odbitki i trzyma jakość szablonu w jednych rękach, a pozycja „przygotowanie sit” w wycenie to koszt narzędziowy rozkładający się na nakład. Jeżeli projekt wymaga kryjącej bieli, reliefu albo brokatu, wystarczy przesłać go do wyceny, a sita przygotujemy na miejscu.
Najczęstsze pytania
Czy sito można użyć ponownie?
Szablon nie, siatka tak. Warstwa emulsji z naświetlonym motywem powstaje pod jeden kolor i jeden kształt, więc jest jednorazowa. Sama siatka na ramie po regeneracji wraca do obiegu i służy kolejnym projektom, co jest standardem przemysłowej przygotowalni. Ponowny druk tego samego motywu oznacza więc nowy szablon naświetlony na regenerowanej siatce. Poprawka projektu działa tak samo, bo zmiana kształtu oznacza nowe naświetlenie, a nie korektę istniejącego szablonu.
Ile sit potrzeba do jednego zlecenia?
Tyle, ile kolorów i motywów ma projekt, bo jedno sito niesie jeden motyw w jednym kolorze. Działa to jak płyty drukowe w offsecie, gdzie zlecenie CMYK potrzebuje czterech płyt. Projekt z kryjącą bielą i grubym lakierem sitodrukowym potrzebuje więc dwóch sit, a każde z nich przechodzi pełną drogę przez przygotowalnię. Dwa różne motywy w tym samym kolorze także liczą się osobno, bo szablon powstaje pod konkretny kształt.
Dlaczego przygotowanie sit kosztuje?
Bo każde sito powstaje od zera pod konkretny motyw. Siatka trafia na ramę pod kontrolowanym napięciem, dostaje warstwę emulsji światłoczułej, szablon zostaje naświetlony z pliku, wypłukany i skontrolowany, a cała ta droga powtarza się osobno dla każdego koloru i motywu. To koszt narzędziowy, analogiczny do płyt w offsecie, więc rozkłada się na całą serię i przy większych nakładach jego udział w cenie sztuki maleje. Dlatego próg opłacalności sitodruku jest ekonomiczny, nie technologiczny.
Czy przygotowujecie sita u siebie?
Tak, cała przygotowalnia sitodruku pracuje w Nakon na miejscu. Naciąganie siatki, powleczenie emulsją, naświetlenie szablonu i jego kontrolę prowadzimy u siebie, podczas gdy wiele drukarń zamawia gotowe sita na zewnątrz. Termin nie rośnie wtedy o czas przesyłki w obie strony, a jakość szablonu ocenia ten sam zespół, który będzie nim drukował. Poprawka motywu oznacza u nas nowe naświetlenie w przygotowalni, a nie kolejną wysyłkę.