W skrócie
- GC1 i GC2 to powlekane kartony z włókien pierwotnych o wielowarstwowej budowie. Różni je rewers, czyli spodnia strona kartonu – w GC1 bielony, w GC2 kremowy. Wierzch, druk offsetowy i uszlachetnienia są w obu takie same.
- O wyborze decyduje widoczność wnętrza. Rewers widać w pudełku otwieranym przy kliencie, w pudełku z okienkiem i w konstrukcji bez wkładki. Nie widać go w kartoniku na blister, w opakowaniu zaklejanym i tam, gdzie wnętrze zasłania produkt.
- Biały rewers bywa wymaganiem klienta – najczęściej przy suplementach diety, kosmetykach i części zleceń spożywczych. Wtedy stosuje się GC1 niezależnie od konstrukcji.
- O koszcie zlecenia decyduje gramatura i sztywność dobrane do masy produktu, liczba użytków na arkuszu i uszlachetnienia, a nie sam kolor spodu.
- Przy druku dwustronnym Nakon stosuje karton SBS, powlekany z obu stron. Na kartonach GC rewers da się zadrukować, ale takiego zadruku się nie lakieruje, więc jest narażony na uszkodzenia mechaniczne.
W wycenie pojawia się pozycja „GC2 300 g/m²” i pierwsze pytanie zaopatrzeniowca brzmi, czy to oszczędność kosztem wyglądu. Odpowiedź zależy od konstrukcji pudełka i od tego, co klient zapisał w specyfikacji. Definicję obu typów, budowę warstwową i typowe gramatury opisuje hasło słownika karton GC1 i GC2.
Kiedy rewers widać, a kiedy nie
Rewers to spodnia, wewnętrzna strona kartonu – ta, którą widzi się po otwarciu opakowania. W większości kartoników widzą ją tylko pracownicy linii pakującej.
| Sytuacja | Czy widać rewers | Rekomendacja |
|---|---|---|
| Pudełko z wieczkiem otwierane w obecności klienta | tak, w całości | GC1 |
| Pudełko z okienkiem | tak, przez okno | GC1 |
| Konstrukcja bez wkładki, produkt nie zasłania dna | tak | GC1 |
| Dno automatyczne rozkładane na ladzie | przez chwilę, przy składaniu | decyzja marki |
| Kartonik na blister | nie | GC2 |
| Opakowanie zaklejane i kartony zbiorcze | nie | GC2 |
| Pudełko z wkładką albo przegródkami | nie, wnętrze zakryte | GC2 |
Przy pudełku prezentowym rewers jest częścią wrażenia z otwierania i kremowy spód może je popsuć. W kartoniku aptecznym, który konsument rozrywa i wyrzuca, nie ma żadnego znaczenia.
Druga droga do GC1 nie ma nic wspólnego z konstrukcją. Bielony rewers bywa wpisany w specyfikację przez klienta – w opakowaniach na suplementy diety, w kosmetyce i w części zleceń spożywczych. Jeżeli w specyfikacji stoi „biały spód”, stosuje się GC1.
Od czego zależy cena kartonika
Kolor rewersu wpływa na cenę, ale budżet zlecenia zależy przede wszystkim od gramatury i sztywności dobranych do masy produktu i wielkości ścianki, od liczby użytków rozłożonych na arkuszu formatu 720 × 1020 mm i od zakresu uszlachetnień. Kartonik na saszetki i kartonik na szklany słoik mogą mieć ten sam nadruk i różnić się gramaturą o sto kilkadziesiąt gramów na metr kwadratowy – i to jest różnica, którą widać w wycenie. Gramaturę dobiera technolog do konkretnego produktu, bo ta sama gramatura zachowuje się inaczej przy płaskiej ściance i przy konstrukcji z głębokim bigowaniem.
Nakon jako producent opakowań z tektury litej wykonuje kartoniki w obu wariantach rewersu w jednym zakładzie, razem z konstrukcją, drukiem, uszlachetnianiem, sztancowaniem i klejeniem.
Druk po wewnętrznej stronie – dlaczego na kartonie SBS
Różnica bierze się z powleczenia. GC1 i GC2 to kartony jednostronnie powlekane od strony wierzchniej – powłoka leży na wierzchu, a spód zostaje bez niej, tyle że w GC1 jest dodatkowo bielony. Na kartonie GC rewers da się zadrukować i czasem tak się robi, na przykład przy komunikacie marki pod wieczkiem. Taki zadruk powstaje jednak jak zwykły druk offsetowy i nie jest lakierowany, więc pozostaje narażony na uszkodzenia mechaniczne – otarcia przy składaniu, pakowaniu i transporcie.
Dlatego przy opakowaniach z zaplanowanym drukiem dwustronnym Nakon stosuje karton SBS. SBS jest powlekany obustronnie, więc zadruk po wewnętrznej stronie ma takie samo podłoże jak zadruk zewnętrzny i można go zabezpieczyć tak samo. Na kartonie GC powlekana, gładka strona jest więc tylko na zewnątrz.
Kolor rewersu zmienia też barwy zadruku wewnętrznego. Na bielonym rewersie GC1 wychodzą przewidywalnie, na kremowym spodzie GC2 idą w cieplejszą stronę, bo podłoże nie jest neutralne. Jak przygotować plik pod obie strony arkusza, pokazuje strona druk offsetowy.
Kiedy ani GC1, ani GC2
Trzecią opcją jest SBS. Karton SBS jest biało-biały, wykonany w całości z bielonej celulozy i powlekany dwustronnie jednokrotnie lub kilkukrotnie.
| Typ | Rewers | Gramatury, na których pracujemy | Certyfikaty | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|---|
| GC1 – FBB (Alaska White) | bielony, powlekany jednostronnie od wierzchu | 200–350 g/m² | FSC, ISEGA, PZH, PEFC | kartoniki z widocznym wnętrzem, suplementy diety, kosmetyka, specyfikacja z białym spodem |
| GC2 – FBB (Alaska Plus, Timbride) | kremowy, powlekany jednostronnie | 190–330 g/m² (Alaska Plus), 200–325 g/m² (Timbride) | FSC, ISEGA, PZH, PEFC | kartoniki zamknięte, opakowania z wkładką, zlecenia bez wymogu białego spodu |
| SBS (Invercote Creato, Prisma) | biały, powlekany obustronnie | 240–360 g/m² (Creato), 200–500 g/m² (Prisma) | FSC, PEFC, ISEGA, EC 1935/2004, EC 2023/2006 | druk dwustronny, opakowania premium z głębokim tłoczeniem, produkt stykający się ze ścianką |
Przy głębokim tłoczeniu liczą się gładkość powleczenia i sztywność, dlatego w tym zastosowaniu SBS wypada lepiej niż oba rodzaje kartonów GC.
Poza tą trójką stoi jeszcze rodzina kartonów GD – podłoża z włókien makulaturowych z szarym spodem. To podłoże do innych zastosowań. Przy kartoniku jednostkowym z nadrukiem stosuje się je rzadko, a jeśli już, to w bardzo ekonomicznych projektach.
Przy konstrukcjach sztywniejszych niż kartonik składany podłożem nie jest sam karton, tylko układ z oklejką – tak powstają pudełka kaszerowane, gdzie karton pełni rolę okleiny na innym rdzeniu.
Certyfikaty – o co pyta kupujący z branży spożywczej
Najczęstsze pytanie w praktyce dotyczy certyfikatu FSC na kartonik. Wszystkie trzy typy kartonu są dostępne w wersji z certyfikatem FSC. Drugie pytanie dotyczy kontaktu z żywnością. Kartony GC, na których pracujemy, mają ISEGA i PZH. SBS ma dodatkowo deklaracje zgodności z rozporządzeniami 1935/2004 i 2023/2006.
Deklarację zgodności wystawia producent podłoża, nie drukarnia. Przekazujemy ją do zlecenia razem z gotowym opakowaniem. To wystarcza do dokumentacji opakowaniowej kartoników na suplementy diety i opakowań cukierniczych z nadrukiem, gdzie produkt bywa w bezpośrednim kontakcie z kartonikiem.
Kto zamawia karton
Zamawiający pudełko nie kupuje kartonu. Materiał pod projekt zamawia drukarnia, po akceptacji konstrukcji i na jej podstawie – arkusze plano w formacie dobranym do maszyny. Robimy wtedy nesting, czyli rozkładamy użytki na arkuszu i dobieramy format pod druk i dalszą obróbkę. Od tego zależy, ile pudełek wychodzi z jednego arkusza, a od liczby pudełek z arkusza – cena jednostkowa.
Minimum 500 kg z cennika hurtowni jest progiem dla kupującego arkusze, nie dla zamawiającego opakowanie. U zamawiającego progiem jest nakład – standardowo 2000 sztuk, przy uzasadnieniu od 1000. Termin realizacji to 14 dni roboczych. Czym różni się jedna droga od drugiej, pokazuje osobny tekst o producencie opakowań i hurtowni.
Podsumowanie
O wyborze między GC1 a GC2 decyduje rewers. Jeżeli wnętrza nie widać i nikt nie wpisał białego spodu do specyfikacji, GC2 spełnia to samo zadanie. Cenę wyznaczają gramatura i liczba użytków, nie kolor spodu. SBS stosuje się tam, gdzie GC nie wystarcza – przy druku dwustronnym, który ma być zabezpieczony, przy bieli wymaganej po obu stronach kartonika i przy opakowaniu premium z głębokim tłoczeniem. Te trzy rodzaje kartonów pokrywają praktycznie całą produkcję opakowań jednostkowych z tektury litej.
Najczęstsze pytania
Czym różni się karton GC1 od GC2?
Rewersem, czyli spodnią stroną kartonu – w GC1 bielonym, w GC2 kremowym. Poza tym oba są kartonami z włókien pierwotnych o wielowarstwowej budowie, powlekanymi od strony wierzchniej. Drukuje się je tak samo w offsecie i uszlachetnia tymi samymi technikami, więc zewnętrzna strona gotowego opakowania wygląda identycznie.
Czy na GC2 można drukować po wewnętrznej stronie?
Technicznie tak. Zadruk rewersu na kartonach GC powstaje jak zwykły druk offsetowy na papierze offsetowym i nie jest lakierowany, więc pozostaje narażony na uszkodzenia mechaniczne przy składaniu i transporcie. Dlatego przy opakowaniach z zaplanowanym drukiem dwustronnym Nakon stosuje karton SBS, powlekany z obu stron. Na kremowym spodzie GC2 barwy idą też w cieplejszą stronę, a na bielonym rewersie GC1 wychodzą przewidywalnie.
Który karton jest tańszy?
Przy tej samej gramaturze GC2. O koszcie zlecenia decyduje jednak gramatura dobrana do masy produktu, liczba użytków rozłożonych na arkuszu i zakres uszlachetnień, a nie sam kolor rewersu. Zamiana GC1 na GC2 w opakowaniu, którego wnętrza nikt nie zobaczy, jest oszczędnością bez kosztu wizualnego. W pudełku otwieranym przy kliencie widać ją od razu.
Jakie gramatury stosuje się na kartoniki?
Na kartonach, na których pracuje Nakon, GC1 obejmuje 200–350 g/m², a GC2 190–330 g/m² przy Alaska Plus i 200–325 g/m² przy Timbride. Gramaturę do konkretnego opakowania dobiera technolog według masy produktu i wielkości ścianki, bo ta sama gramatura zachowuje się inaczej przy płaskiej ściance i przy konstrukcji z głębokim bigowaniem.
Kiedy zamiast GC wybrać karton SBS?
Przy opakowaniu premium z głębokim tłoczeniem, przy bieli wymaganej po obu stronach oraz przy dwustronnym zadruku, który trzeba bezwzględnie zabezpieczyć. SBS jest powlekany dwustronnie, więc zadruk wewnętrzny ma to samo podłoże co zewnętrzny. Gramatury, na których pracuje Nakon, to 240–360 g/m² dla Invercote Creato i 200–500 g/m² dla Prisma.
Czy kartony GC mają certyfikaty do kontaktu z żywnością?
Kartony, na których pracuje Nakon, mają FSC, ISEGA i PZH, a SBS dodatkowo deklaracje zgodności z rozporządzeniami 1935/2004 i 2023/2006. Deklarację zgodności wystawia producent podłoża, a drukarnia przekazuje ją do zlecenia razem z opakowaniem.
Czy zamawiający musi sam kupić karton?
Nie. Materiał pod projekt zamawia drukarnia, po akceptacji konstrukcji i na jej podstawie. Nakon rozkłada użytki na arkuszu (nesting) i dobiera format do druku oraz dalszej obróbki. Minimum 500 kg z cennika hurtowni dotyczy kupującego arkusze, nie zamawiającego opakowanie. U zamawiającego progiem jest nakład – standardowo 2000 sztuk, przy uzasadnieniu od 1000. Termin realizacji to 14 dni roboczych.